Planning

Datum........OnderwerpInleider / Auteur
30-04-19 Sessie 7 thema SRT: Paradoxen, relativistische kinematica en toepassingen Jan-Willem Düthler

 

Agenda bijeenkomst 30 april:


Voor de pauze:
Laatste sessie van het thema Speciale Relativiteitstheorie (SRT) door Jan Willem Düthler:
     

Na de pauze:
1. Het aantal uitgezonden fotonen van alle sterren tot nu toe: Loet Janssen 


2. In het tweede deel van de avond zal Pier Slump een verhaal houden, getiteld "De herkomst van de meter".

De meter is de eenheid van lengte/afstand en van groot belang in de astronomie. Daar de herkomst van de meter nauw verbonden is met de grootte en omvang van de aarde, zal dat in zijn verhaal ook een belangrijke rol spelen.
Hij zal beginnen met twee inleidende opmerkingen: het rommeltje van meeteenheden in Europa (sinds Karel de Grote) en de slinger van Huygens. 

Daarna vertelt hij hoe Snellius een graadmeting in Nederland (rond 1615) uitvoerde, en de eerste was die dit met driehoeksmeting deed. (Hij zal daarbij een klein uitstapje maken over het vak geodesie: Hoe kan een landmeter een driehoeksnet van kerktorens meten? Hij kan toch niet op een toren een hoek meten? Hij kan toch niet de lengte meten van de ene haan op een toren naar de andere haan op een andere toren? Hoe doet hij dat dan bij driehoeksmeting wel?) 

Hij gaat vervolgens kort in op het werk van de familie Cassini en de vele metingen aan een driehoeksketting in Frankrijk; hoe voerden zij daar de graadmeting uit, en welke conclusie trokken zij. Kort gaat het dan over de ruzie tussen 'Engeland' en 'Frankrijk' over de vorm van de aarde. Deze ruzie leidde tot twee expedities rond 1735: één in Equador en één in Lapland. Uiteindelijk werd daardoor de ruzie beslecht en kreeg men een vrij nauwkeurig beeld van de vorm en grootte van de aarde. 

Tijdens de Franse revolutie kwam er een sterke hang naar vernieuwing en naar één standaardeenheid voor gewicht, inhoud en lengte: une mesure. Het werk van de commissie o.l.v. Jean-Charles de Borda leidde tot de provisorische meter (i.p.v. de slinger). Om tot een nauwkeurige standaard-meter komen moest een nieuwe en precieze graadmeting uitgevoerd worden (nu van Duinkerken tot Barcelona). De meter wordt definitief vastgesteld en vastgelegd. 


Enkele bronnen:
https://ncgeo.nl/downloads/14Haasbroek.pdf(het werk van Snellius; vanaf blz. 59)
https://archive.org/details/uvresdemaupertui04maup/page/300(Rapportage van Maupertuis)
https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k1051292s/f243.item(rapportage van La Condamine)
https://books.google.nl/books?id=ypk5AAAAcAAJ&printsec=frontcover&redir_esc=y#v=thumbnail&q&f=false(het werk van Jacques Cassini)
En verder ‘zeer oude collegedictaten’ en vooral veel Wikipedia (met contrôle op universitaire sites).