Twittershow

 

 

Thema Speciale Relativiteit

De themasessies Speciale Relativiteit vinden plaats vanaf 25 september 2018 t/m 26 maart 2019

Een thema is onderdeel van het programma van de werkgroep Astrofysica. Het gekozen thema wordt in meerdere maandelijkse sessies van ruim een uur behandeld.

Themasessies (onder voorbehoud)

SessieDatumOnderwerp
1 25-09-2018 Inleiding en pre-relativiteit
2 30-10-2018 Vervolg pre-relativiteit, start Speciale Relativiteit
3 27-11-2018 Consequenties relativiteit, ruimtetijddiagrammen
4 29-01-2019 Ruimtetijddiagrammen
5 26-02-2019 Relativistische kinematica
6 26-03-2019 Toepassingen, pijl der tijd
Inleider: Jan-Willem Düthler


Beschrijving van het thema

We zijn met z’n allen te gast in de ruimtetijd. En we proberen ons een idee te vormen van wat dat betekent. Daartoe bedrijven we wetenschap. De moderne natuurkunde speelt daarin een prominente rol. Met de relativiteitstheorie (naast de quantumtheorie) als een van de twee pijlers.

De eerste vraag is, wat je in dit kader onder relativiteit moet verstaan, en wat daar dan speciaal aan kan zijn. Er komen niet-alledaagse dingen uit voort: lengtekrimp en tijdvertraging. En schijnbare tegenstrijdigheden, zoals bijvoorbeeld de tweelingparadox. Is de tweelingbroer, die terugkomt van een supersnelle reis in het universum, werkelijk jonger dan zijn achtergebleven broer? Behalve wat theoretische beschouwingen zijn er ook praktische toepassingen, zoals het GPS. En niet te vergeten de ’impact’ van E=mc2.

De workshop is niet alleen gericht op het gedachtegoed van Einstein. Ook op wat hem ertoe bracht. We staan stil bij wat er door pioniers als Galilei, Huygens, Newton, Maxwell en Lorentz al werd bedacht en ontwikkeld.

Het vertrekpunt van een theorie is cruciaal. Het gaat om de juiste keuze van hypothesen en definities. Probeer maar eens een definitie van tijd te geven. En van gelijktijdigheid. Veel filosofen hebben zich erover gebogen. Einstein koos voor de fysische benadering, met meetbare grootheden. Dat gaf houvast. Daar kon je een theorie mee opbouwen: de relativiteitstheorie. En de ‘schuldige’ van dit alles? Die noemen we c. Niet met een hoofdletter dus, want we bedoelen hier de eigenzinnige, invariante lichtsnelheid.

Deze workshop is bestemd voor wie het echt beter wil snappen – ook voor leken. Een verhaal in woorden, formules en afbeeldingen. Waar woorden tekortschieten, wordt het aangevuld met eenvoudige formules (zoals die van Pythagoras) en vooral met de schematische weergave van ruimtetijddiagrammen.

Een literatuurlijst (volgt later) verwijst naar bronnen voor verdere verbreding en verdieping van kennis. Het beeldverhaal is in boekvorm beschikbaar. Ter ondersteuning dienen tevens de syllabus en de PowerPointpresentaties, die – voor de deelnemers - via Triangulum beschikbaar worden gesteld.

Een unieke kans om eens goed te relativeren: een absolute ‘must’.

Jan-Willem Düthler